هزارداستان

کارگاه هزارداستان مونترال

2011-05-05T19:21:00.002-04:00

حکایتی از اسرار التوحید

2011-04-04T00:00:00.003-04:00

متن‌های قدیمی پایه و اساس نوشتن ما هستند. لطفاً این متن را بخوانید:

در آن وقت که شیخ ما ابوسعید قدس الله روحه العزیز به نیشابور شد مدت یک‌سال استاد امام بلقسم قشیری قدس الله روحه‌العزیز شیخ ما را ندید و او را منکر بود و هرچه شیخ را رفتی بیامدندی و با استاد امام بگفتندی و هرچه استاد امام را رفتی همچنان با شیخ ما بازگفتندی و هرچه استاد امام را رفتی همچنان با شیخ ما بازگفتندی و ایستاد امام بلقسم به هروقت از راه انکاری که در خاطر او بود در حق شیخ ما کلمه‌ای گفتی و خبر با شیخ آوردندی و شیخ هیچ نگفتی. روزی بر زبان استاد امام برفت که «بیش از این نیست که بوسعید حق را سبحانه و تعالی دوست می‌دارد و حق سبحانه و تعالی ما را دوست می‌دارد، فرق در این است که در ین راه ما پیلی‌ایم و بوسعید پشه‌ای.» این خبر را به شیخ ما آوردند. شیخ ان کس را گفت: «برو به نزدیک استاد شو و بگو که آن پشه هم تویی ما هیچ‌چیز نیستیم.» آن درویش بیامد و آن سخن را با استاد امام بگفت. استاد امام از آن ساعت باز با خود قول کرد که نیز به بد شیخ سخن نگوید و نگفت تا آن‌گه که به مجلس شیخ درآمد و آن داوری با موافقت و الفت بدل گشت. و آن حکایت خود نبشته آمده است.

اسرار التوحيد، محمد بن منور میهنی، تصحیح دکتر شفیعی کدکنی ،ج1، ص236

شخصیت داستانی

2011-03-17T21:54:00.003-04:00

به شخصیت فکر می‌کنم: شخصیت داستانی. شخصیت تمام داستان‌هایی که در ذهن ما مانده‌اند. شده‌اند حافظه‌ی جمعی ما. و شخصیت مگر چیزی جز این است؟ مگر شخصیت داستانی غیر از این است که تو کسی را بنویسی که خودش باشد و مثل هیچ‌کس نباشد و یک وقت‌هایی بشود کلید رابطه‌ی ما، من و تو. وقتی با هم حرف می‌زنیم و مثلاً می‌بینیم هر دوی ما راوی بوف کور را می‌شناسیم یا می‌دانیم بنجی در خشم و هیاهو کی بود چیزی بین ما به وجود می‌آید که جرقه‌ی شخصیت است. این یادآوری‌ها نمادی از زنده بودن شخصیت است. از آیدین سمفونی مردگان حرف می‌زنیم و هر دو یاد زیرزمینی می‌افتیم که آیدین قاب می‌ساخت و چشم‌انتظار سورملینا بود. اما به شازد کوچولو که می‌رسیم همه در برابرش سکوت می‌کنیم. داشتم فکر می‌کردم بهترین تعریف از شخصیت داستانی، ساختن کسی مثل شازده کوچولوست. شازده‌کوچولویی که می‌گفت: ریشه‌ی تمام سوءتفاهم‌ها در زبان است. شاید همه‌ی این‌ها هم که نوشتم برانگیزاننده‌ی سوءتفاهم باشد اما مگر می‌شود ننوشت. می‌شود؟

سور آشنای بز

2011-03-16T13:41:00.000-04:00

■ سور آشنای بز
نگاهی به رمان «سوربز» نوشته‌ی ماریو بارگاس یوسا و ترجمه‌ی عبدالله کوثری

سور بز این همه آشناست. چرا؟
رمان با یک نام شروع می‌شود: اورانیا. که "پدر و مادر چندان لطفی در حق اش نکرده بودند، نامش آدم را به یاد سیاره‌ای در آسمان یا فلزی معدنی می‌انداخت، به یاد همه چیز مگر زنی بلندبالا و خوش‌سیما..." و این اورانیا شاهدی‌ست که تاریخ دومنیکن را روایت می‌کند. تاریخی که بوی گند بز، ژنرالیسیمو تروخیو تمامش را آکنده. ژنرال تروخیو یا همان رئیس بزرگ، ولی نعمت، پدر ملت یا عالیجناب یا... چه فرقی می‌کند. مهم روایت این بزواره‌گی‌ست که این همه آشناست! مهم روایت دوروبری‌های بز است مثل سرهنگ آبس گارسیا یا آگوستین کابرال عقل کل پدر اورانیا یا...
اورانیا بعد از سی و پنج سال به سیوداد تروخیو بازگشته که حالا نامش سانتو دومینگو شده. سی و پنج سال پیش که پدر به شیوه‌ی مرسوم بعد از نوشتن مقاله‌ای در ستون افکار عمومی روزنامه مغضوب حضرت رئیس شد و بعد از ازاله‌ی بکارت با انگشتان بز از این‌جا رفته نه جواب نامه ی کسی را داده نه وقتی صدای پدر یا همان عقل کل را از پشت تلفن شنیده رغبتی به صحبت داشته. جواب پدر همیشه صدای کوفتن گوشی تلفن و بوق اشغال بوده و حالا بازگشته تا پدر را ببیند؟ همین مرده‌ی ساکنی را که به خرج او پرستاری تر و خشکش می‌کند؟ و هنوز هم پدر شاید از این ناراحت است که چرا بز با او که وفادارترین سگ درگاه بود این چنین چپ افتاد؟ شاید اورانیا آمده تا این‌ها را بگوید و برود. یعنی تاریخ کشورش را بگوید که در این همه سال اوقات فراغتش، در ساعت های بیکاری که به بانک جهانی نمی‌رفته به مطالعه‌ی آن گذشته. هرچند به گمانم تاریخ بهانه است و بارگاس یوسا می‌خواهد بگوید: ببینید. آشنا نیست برایتان این بزواره‌گی؟
چقدر آشناست این دومنیکن. "قصر" این جا عینی شده. اگر کافکا در قصر به ابهام و شاید هم تجرید آقایان را خلق می‌کرد و مساح می‌آفرید و زمین می کشید و قصر را ترسیم می کرد بارگاس یوسا همه چیز را از دل هستی می‌آورد. همه چیز عینی‌ست و طرفه این که رمان یک بیانیه‌ی مهوع سیاسی از آب درنیامده. سوربز یک رمان خواندنی‌ست.
در رمان با بز همراه می‌شوی. از خیابان جرج واشنگتن می‌گذری تا ببینی در این مسیر پیاده روی این همه آدم که هر یک مقامی دارد و عنوانی چطور برای لحظه‌ای هم قدم شدن با بز از هم پیشی می‌گیرند و چطور بز هرکس را به جان آن یکی می‌اندازد و چطور شاعران در وصف دوران جدید و بز شعر می‌سرایند و چطور آدم‌ها ناپدید می‌شوند و... چقدر آشناست این رمان!
و چه وقتی می‌گذارد نویسنده برای ترسیم هر کدام از شخصیت‌های رمان: سنده‌ی متحرک، سناتور چیرینوس، اسپائیلات، سرهنگ گارسیای مخوف ... و بعد که بز ترور می‌شود، همان بزی که آقایان برای خواباندن دختران باکره و زنان زیبای خود در بغل‌اش در کاخ ماهوگانی یا خانه‌ی خود یا هرجای دیگر سر و دست می‌شکنند، می‌بینی هیچ چیز عوض نشد. بعد از ترور ژنرال پوپو رومان تمام فرصت‌ها را از دست داده تمام کارهایی را که باید می‌کرده نکرده و جالب این‌که به فرصت‌سوزی خود هم اشعار دارد. آن وقت است که می‌گویی حق‌اش است اگر پسر مرحوم بز ژنرال رامفیس که حالا بر اریکه‌ی قدرت است مدفوع به خورد پوپو بدهد یا بدهد بیضه‌هاش را ببرند و در حلق‌اش فرو کنند. جزای این همه فرصت سوزی!
رمان با یک نام شروع می‌شود: اورانیا و اورانیا این‌جا در وطن است تا برای خانواده از سی و پنج سال پیش بگوید. شهادت بدهد و شاید به همین دلیل است که وقتی در پایان رمان ماریانیتا دختر کوچک دخترعمه‌اش با او خداحافظی می‌کند و می‌گوید: "هرماه برایتان نامه می‌نویسم، چه جواب بدهید چه ندهید." او در واپسین جمله‌ی رمان می‌گوید: "اگر ماریانیتا برایم نامه بنویسد، همه‌ی نامه‌هاش را جواب می‌دهم."
تاریخ که تمامی ندارد!

کارگاه هزارداستان مونترال

2011-03-11T12:51:00.000-05:00

کارگاه هزارداستان مونترال هم به زودی راه خواهد افتاد. زحمت چاپ آگهی‌اش را مجله‌ی هفته‌ی مونترال کشیده و این‌جاست: (این‌جا). امیدوارم بتوانیم با دوستان داستان‌نویس و فارسی‌زبان ساکن مونترال به‌زودی دور هم جمع شویم و به تعبیر گلشیری نماز داستان بگزاریم.

برگزاری کارگاه داستان‌نویسی در مونترال

کارگاه داستان‌نویسی «هزار داستان» در مونترال کانادا پذیرای همه فارسی‌زبان‌هایی است که از بازآفرینی جهان و ذهن خود در واژه لذت می‌برند. در این کارگاه سبک‌های مختلف داستان‌نویسی و آثار برتر داستانی ایران و جهان بررسی خواهد شد. از دیگر فعالیت‌های این کارگاه دعوت از نویسندگان شناخته‌شده و برگزاری عصرهای داستان می‌باشد. از علاقمندان تقاضا می‌شود برای ثبت نام در این کارگاه 3 نمونه از داستان‌های خود را به همراه پاسخ سوال‌های زیر برای کارگاه ارسال نمایند. این کارگاه زیر نظر مهدی مرعشی برگزار خواهد شد.

● داستان‌ها در صفحات شماره‌گذاری شده در قالب MS Word ارسال شوند.

● در صفحه اول نام کامل نویسنده، نام داستان ، روش تماس با نویسنده ، آدرس، شماره تماس تلفن، آدرس وبلاگ ذکر شود.

● ذکر نام آخرین 3 کتابی که از نویسنده‌های ایرانی خوانده‌اید و نام نویسنده مورد علاقه شما

● ذکر نام آخرین 3 کتابی که از نویسنده‌های غیر ایرانی خوانده‌اید و نام نویسنده مورد علاقه شما

● توضیح کوتاهی از سوابق تحصیلی، کاری و تجربی شما (اگر به داستان‌نویسی و ادبیات و زبان فارسی ارتباط دارد.)

لطفاً داستان‌ها و اطلاعات خواسته شده را از طریق ای‌میل زیر ارسال کنید.

در قسمت عنوان ای‌میل عبارت (داستان کوتاه) را بگذارید.

hezardastan.montreal@gmail.com

به امید دیدار

گفتگویی قدیمی با احمد محمود

2011-03-10T08:56:00.002-05:00

این گفتگو با زنده‌یاد احمد محمود در تاریخ امرداد 1357 در نشریه بنیاد 30 به چاپ رسیده است. تایپ و بازنشر این گفتگو که شاید خود زنده یاد احمد محمود هم از چاپ آن در آن زمان راضی نبود به خاظر اشاره به رمان همسایه‌ها و یادی از این رمان سترگ زبان فارسی‌ست. رمانی که به تعبیر محمود در آن رژیم سیاسی‌اش خواندند و در این رژیم جنسی! هرچند باز هم به قول خود احمد محمود بازار کتاب هرگز از «همسایه‌ها» خالی نخواهد ماند.

زندگی‌نامه‌ای کوتاه از احمد محمود را می‌توانید در این لینک مطالعه بفرمایید.

قلم از دستم افتاده
- تا این اندازه از گفتگو بری بودن نشانه‌ی کدام دل افسردگی ست ؟
- حرف من کتاب من است . وقتی حرف اساسی‌ام ،امکان نشر ندارد ،درحاشیه حرفی نمی‌ماند که بازگو کنم.
- این تنها دلیل شما در رد گفتگوست ؟
- آری و این تنها دلیل به اندازه‌ای مرا افسرده کرده که آخرین رمانم را نیمه کاره رها کرده‌ام . قلم از دستم افتاده و نوشتن را فراموش کرده‌ام . باید نویسنده باشید تا حرف مرا دریابید. باید جای من باشید تا دردل مرا لمس کنید. چگونه می‌توانم برای شما توجیه کنم که سدکشیدن پیش پای کتابی که چهار سال برای نوشتنش زحمت کشیده‌ام چه لطمه‌ی جبران ناپذیری به روحیه‌ی من وارد آورده است .
- حرفتان حس و لمس شدنی‌ست. فهمیدن درد شما مشکل نیست . اما خوانندگان آثارتان را چگونه جواب می‌گویید؟ آن‌ها که از نوشته‌هایتان –وبویژه"همسایه‌ها"- به گرمی و صادقانه استقبال کردند ...
- عاطفه‌ی مرا برنیانگیزید. من به مردم و آن هایی که کتاب هایم را با شور و شوق پذیرفته‌اند ، احترام می‌گذارم . استقبال آن هاست که دلگرمی بزرگ من به شمار می‌رود . اما در این مصاحبه چه باید بگویم؟
- هرچه بگویید.
- باور ندارم از صافیتان نگذرد. پنج سال است سکوت کرده‌ام . لبریزم از حرف و درد ... کدام گوشه‌اش را بازگو کنم که چاپ‌شدنی باشد؟
- نگران نباشید. گفتن از شما و چاپش از ما... اگر دل آسوده شدید می‌پرسم که: میان رمان "همسایه‌ها" و دیگر نوشته‌هایتان ، تفاوت فاحشی‌ست. در "همسایه‌ها" معنایی حرکت می‌کند که در قصه‌های دیگرتان یافت نمی شود. در قصه‌هایتان بیشتر تصویر کرده اید و نقاشی. از واقعیت به واقعیت. بی هیچ گونه دخل و تصرف از سوی خودتان . درین قصه‌ها آدم‌هایی را می‌بینیم که فاقد هرگونه خلاقیت ، تلاش و خوی و خصلت مبارزه‌اند، وامانده‌اند و بی‌حرکت . آدم‌های فقیر بی ثمری که سازندگی ندارند . اما در "همسایه‌ها" جز این نیست .
- آن‌چه تا کنون نوشته‌ام چیزی جز حقایق نبوده است . حقایقی که به چشم دیده‌ام. چرا که در متن قضایا بوده‌ام . من حقایق را با اندکی خیال‌پردازی آمیخته‌ام .البته قبول دارم که آدم‌های قصه‌های من از افراد عادی اجتماع اند و تلاش چشمگیری از خود بروز نمی‌دهند. شاید به همین خاطر است که با تجدیدچاپ آن‌ها موافق نیستم .
- تحول فکری و ذهنی شما در "همسایه‌ها" حضور دگرگونی بینش شماست. از خیره شدن به زندگی افراد راکد، به زندگی آدم‌هایی پرداخته‌اید که مبارزه را در هر سطحی می‌شناسند و دنبال می‌کنند . این آیا اوج تازه‌ی "احمدمحمود" است؟
- تنها این را می‌دانم که آن مسایلی که مرا هنگام نوشتن همسایه‌ها برانگیخت ، نمی توانست در قالب دیگری بگنجد . همه قصه‌های من چون رشته‌ای در پی هم آمده‌اند . در تمامی نوشته‌هایم ، رگه‌هایی از آن‌چه در همسایه‌ها آمده سراغ گرفتنی ست .
- در نوشته‌هایتان از مردم می‌گویید. پس چرا از مردم بریده‌اید؟ چنین بر می‌آید که روحیه‌ی کنونی شما محتاج تنهایی و سکوت است . این خط فاصله را چگونه توجیه می‌کنید ؟
- منکر این خط فاصله نیستم . من باید با مردم باشم . سفر از این دیار به آن دیار. ازین روستا به آن روستا. بله. این نیاز را به نحو وحشتناکی احساس می‌کنم . من باید کارم سفر باشد. سفری که به شناخت بیشتر محیط و آدم‌ها می‌رسد . آمیختن با زندگی‌ها و دردها... با اندوخته‌ای از نان و پول و سیگار. اما چه کسی ضمانت می‌کند که نان شب اهل خانه لنگ نماند؟ مگر نه این که باری‌ست که خود، یک‌تنه ، باید بر دوش داشته باشم؟ آیا شما می دانید من نویسنده شغلم چیست؟ خواهم گفت: من لباس تولید می‌کنم! این مسخره نیست؟ روزی ده ساعت فکر یک نویسنده به جای پرداختن به مسایل اجتماعی صرف تولید لباس می‌شود. آه چه شغل آرامش‌بخش و الهام‌آوری! وقتی شال و کلاه می‌کنم و راهی محل کسب و کار می‌شوم گویی به سلاخ‌خانه می‌روم. زجر روحی مرا جز من چه کسی حس و درک می‌کند؟ خوب ، من منتظر نیستم که کسی کف دستم پول بگذارد. سرمایه‌ی من فکر من و کتاب من است . اگر همین "همسایه‌ها" تجدید چاپ شود ، کافی‌ست که با فروش آن زندگی خانواده‌ام را تأمین کنم و با کوله‌باری از حس و عاطفه به گوشه و کنار سفر کنم.
- تا چه اندازه نسبت به زندگی و مردم ، احساس مسؤولیت می‌کنید؟
- کدام مسؤولیت؟ کدام مسؤولیت؟چه کسی به من در مقام یک نویسنده مسؤولیتی داده تا آن را احساس کنم. از کدام مسؤولیت می‌گویید؟
- اگر این حس مسؤولیت نباشد هرگز توان قلم زدن خواهید داشت؟ نوشتن را دوست خواهید داشت؟
- نه ندارم.
- پس از چه روی و به چه خاطر می‌نویسید؟
- طبق عادت . همان طور که غذا می‌خورم بی آن‌که مزه‌اش را حس کنم. مگر می شود کسی را خرد کرد و بعد از او انتظار داشت که احساس مسؤولیت کند؟ وقتی شما به حد اشباع در زجر شخصی غرق شدید ، فرصت و حوصله ندارید تا مسایل خارج از وجود خود را لمس کنید.
- این گفته را به حساب دلتنگی عمیقتان می گذاریم. نویسنده‌ی "همسایه‌ها" و این همه بی اعتنایی. حاشا... می‌گذریم . گفتید که یک رمان نیمه‌کاره دارید. اگر همسایه‌ها تجدید چاپ شود آن روحیه و شوق پیشین در شما پا خواهد گرفت تا کار نیمه را به پایان ببرید؟
-ممکن است... امکان دارد... بله فکر می‌کنم... احتمالاً... آن قدر از عدم تجدید چاپ همسایه ها دلتنگم که فکر می کنم اگر سد برداشته شود و کتاب من به تجدید چاپ تازه رسد ، دگرگونی و تغییر روحی بنیادی در من ایجاد خواهد شد و شوق نوشتن را در من جاری خواهد ساخت.
-چنان که بر می‌آید قصه‌های شما ریشه در سال‌های کودکی دارد. همین گونه است؟
- جواب نمی دهم.
- کدام یک از قصه‌هایتان را بیشتر دوست می‌دارید‌؟
- همه را . چون که از واقعیت سرچشمه گرفته‌اند. استمنای ذهنی نیستند .
- روزی ده ساعت کار، تن خسته‌ای می سازد که محتاج استراحت است . بعد با فرزندان و مطالعه کتاب .
- یک نویسنده به حساسیت شما ، به چه ترتیب می‌توانید روحیه‌ی خویش را با اطرافیان وفق دهد؟
- خوب خوشبختانه خانواده‌ی من مراعات حال مرا می‌کنند . با بچه ها بحث می‌کنم . اگر مشکلی داشته باشند به مادرشان رجوع می‌کنند و اگر گرفتاری مالی داشته باشند، سراغ پدر می‌آیند .
- دوستان زیادی دارید؟ به نظر نمی‌آید که...
- نه . وقت زیادی ندارم که با دوستان زیاد تقسیم کنم . تک و توک دوستانی دارم که گرد هم می‌نشینیم و گپ می‌زنیم . به این متقاعد می‌شوم – درباره‌ای – یا آن‌ها .
- اهل مطالعه چه کتاب‌هایی هستید؟
- کتاب‌های نویسندگان ایرانی را می‌خوانم، به ترجمه‌ی آثار ادبی علاقه‌ی بسیار دارم و از خواندن داستان‌های کوتاه انگلیسی هم لذت می‌برم.
- دوستان خستگی را با سفر به دیارهای دیگر از تن به در می‌کنند . شما چطور‌؟
- ابدا . من تا به امروز از ین آب و خاک بیرون نرفته‌ام و نخواهم رفت . فکر می‌کنم جداشدن از این خاک به معنای گسسته شدن تمام پیوندهای روحی و ذهنی من با اهل این خاک است. در این صورت هیچ گاه قادر به نوشتن نخواهم بود .
- ...این پیرایش حرف‌هایی پراکنده بود . "محمود" یکپارچه دلتنگی‌ست . می‌اندیشم که اگر من جای او بودم ، حال و روزم جز این نبود . شما هم ...

افشار